02/02/11

"Barrio lejano", cómic de Taniguchi


Taniguchi é considerado como un dos máis importantes autores (guionista e debuxante)do "manga" xaponés -entendemos por "manga" cómic xaponés, sen máis- e do cómic mundial. "Barrio lejano" conta unha historia en principio pouco orixinal e moi recurrente na novela, o cine e o cómic: a viaxe no tempo, na variante tamén pouco orixinal de volver a vivir na adolescencia ou primeira xuventude, pero sabendo o que na idade adulta (supostamente) sabemos. Ata aí, nada novo, ¿verdade?: o protagonista, un pai de familia xaponés da actualidade, con problemas cos fillos e a súa muller, de volta de moitas cousas e con tendencia a beber demasiado, equivócase de tren e acaba no pobo de orixe, onde visita o ciminterio da súa nai e será "víctima" dun suceso incomprensible que leva a este home de cincuenta anos a cando é estudante de bacharelato nos primeiros sesenta. Ó de sempre: ¿pode cambiar o seu propio destino?,; ¿pode axudar ás persoas que quere nos problemas que el sabe que terán?; ¿é posible viaxar ao pasado e que non salte todo o "futuro prtérito" polos aires?; etc. Se só fora isto, incluído o desenlace da última páxina, a obra sería interesante para pasar o rato, pero non moito máis... Pero si é algo máis: Taniguchi tiña a idade do protagonista cando debuxa as súas viñetas. Está claro, fala, tamén, de si mesmo. Por H ou por B a maioría dos mellores albumes de cómics son de base autobiográfica, e non estamos a falar de viaxes no tempo. Ou si, pero desde outra perspectiva... máis interesante. Non fala Taniguchi dunha manida viaxe no tempo "obxectivo" (o que toda humanidade comparte, a historia, a sociedade xaponesa, etc.), senón do tempo tal e como cada quen o vivimos no noso interior. Non fai falta botar man da xerga existencialista-peñazo agora: baste recordar que todos estamos mesturando presente, pasado e futuro (como proxecto) constantemente. Camiñamos pola rúa para ir ao súper e a nosa mente lévanos á nosa adolescencia, pero cruzámonos coa veciña e dicimos "ola" á vez que volvemos ao presente, para logo pensar qué faremos nas vacacións de verán dentro de varios meses, e acto seguido sae da nosa memoria o noso amigo da infancia X, co cal cortamos relación por un funesto malentendido, e preguntámonos como sería a nosa adolescencia se tal ruptura se evitara... Constantemente estámonos a (re)contar o noso pasado, probablemnte máis fragmentariamente do que pretendemos, pero é que ese conto ímolo modificando co paso dos anos, refacendo continuamente a memoria da nosa infancia, adolescencia, etc. Diso fala o Taniguchi de cincuenta anos que comeza este cómic, envolto no celofán convencional da tópica viaxe no tempo "obxectivo-histórico" que é só isio: celofán. Como mostra, dous botóns: no volume II, 1)o anti-flash-back no que o adolescente "recorda" a noite de copas falando coa camareira e o ligue ao que propón o que propón; 2)a escena impagable da estación cando intenta conseguir que o seu pai non abandone á familia, e a explicación que se dá a si mesmo despois do seu comprtamento. Chega con iso. Ou sexa, nunca volveu a ser adolescente, nunca deixou de ser o home de mediana idade e pai de familia. Máis: el, ocomo o seu pai, tamén planteóuse en serio abandonar o seu fogar. O seu pai... O pai como pai ausente, como presencia, como referente, como pilar é tamén un tema recurrente en Taniguchi, como na outra obra sús "El almanaque de mi padre" (tamén na biblioteca). Podemos rematar dicindo un par de couisas da súa arte como debuxante. A verdade é que este album é todo un desplegue de técnica: cada páxina, cada viñeta, está perfectamente pensada e ben pensada. Talvez demasiado. Pode que haxa un exceso de habilidade técnica para unha historia como ésta, tan persoal. Talvez cambie con demasiada frecuencia de plano, ou abuse de puntos de vista aéreos ou en picado, ou de debuxos de fondos baseados en fotografías. Todos eses excesos propios do gran profesional que chegou a ser xogan, pensamos, en contra dunha lectura emocionalmente máis cercana. Escoller un tipo de debuxo menos pegado ao hiperrrealismo fotográfico sería máis adecuado. Cremos. Polo demais, destacar que só en tres ocasións recurre a viñetas irregulares: cando volve á adolescencia, cando estamos entrando na escena da estación co pai, e cando volve aos cincuenta anos. Si, na derradeira páxina hai outra vez ruptura das formas das viñetas, pero é no momento máis débil do album, cremos: cando Taniguchi cede ante a convencionalidae das historais de viaxes no tempo e o sobado recurso do libro escrito como proba da viaxe no tempo... "obxectivo". ¿Presión do editor? ¿Non sería máis convincente deixalo sen este rrecurso?.

Outras obras de Taniguchi na nosa biblioteca: "El almanaque de mi padre" e "La montaña mágica". ¿Hai esperanza de que estas tres obras sexan vistas polo persoal do noso IES, incluíndo o maior de trinta anos? Sinceramente, é moi pouco probable.

28/01/11

Cancións pola Paz

Dentro das actividades do Programa ARCE, o alumnado fixo unha selección de textos de cancións e de vídeos que teñen por motivo a Paz.




24/01/11

"Persépolis", cómic de Marjane Satrapi (con peli)

"Persépòlis" é un cómic en branco e negro dun respectable número de páxinas nas que a ata entonces ilustradora de contos para nenos, a iraní residente en Francia Marjane Satrapi, conta a súa vida no Irán da revolución islamista e logo na Europa á que chega non só para estudar...

O cómic, premiado no seu momento en Angulema, chega a existir como tal pola influencia do autor de banda deseñada francés David B. , moi famoso no noso país pola publicación do seu "La ascensón del gran mal". Se un se toma a molestia de ver as primeiras ilustracións do album de Satrapi, que non son dela senón de David B., notará sen dificultade a visible pegada do francés sobre a iraní. Chegaron a debuxar no mesmo estudio, e foi el quen animou a Satrapi a pasarse á linguaxe da banda deseñada.

¿O resultado? Ben, podemos falar disto desde dúas perspectivas:

Primeira: Este cómic tivo un indubidable éxito internacíonal, ata o punto de que acabou facéndose unha boa película de animación que case logra o Oscar, e que tes á túa disposición na nosa biblioteca, por descontado. ¿Éxito debido a que? Fundamentalmente ao que se conta: Irán, o fundamentalismo, a conculcación dos Dereitos Humanos, a loita da familia da protagonista e de ela mesma para conseguir algo de aire respirable, etc. Iso gusta, parece. Talvez porque é contado por alguén non occidental. Probablemente non hai colexio nin IES en Galicia que non teña esta obriña -outra cousa é que sexa leída: estamos nunha época na que os cómics entran nas biblios escolares, pero aínda non chegou o tempo de que sexan sequera vistos por fóra polos profes, e os alumnos só len manga do malo, témome-. Correción política, mesmamente. Pedagoxía. Divulgación. Non sabe un... ¿E o premio de Angulema? Apertura de novos mercados, e ben pensada. Resultou: que lles pregunten se non aos da editorial Norma. É un fenómeno editorial no mundiño do cómic equivalente ao de Harry Potter no da novela.

Segunda: Desde o punto de vista do cómic, da linguaxe do cómic, carece case de valor. É unha debuxante naif, inxenua, pero sen demasiado encanto, que vai sen saber moi ben onde de páxina en páxina. Primeiramente publicou algunhas planchas, e como resultaba, animouse ou foi animada a seguir. O lector ten a sensación de que vai engadindo viñetas e episodios sen ter unha idea global de obra, de album. O sentido da páxina é practicamente inexistente, non sabe debuxar coches, nin cidades, non é quen de aproveitar máis a súa capacidade de utilización de elementos decorativos para poñelos a traballar no desenvolvemento da historia, hai un claro desaxuste no ritmo e na elección de sucesos significativos, etc. Falta oficio, en definitiva, e a frescura do autor naif acaba por perderse pasadas certo número de escenas.

Pero non é necesario que sexa o mellor cómic ao Oeste do Pecos para que un teña un motivo para lelo. É unha obra interesante a pesar dos pesares, e "funciona" bastante ben para facer se chegara o caso un traballo da "área de sociais": política, ética, historia, socioloxía, diferencias culturais, cultura relixiosa, etc. Iso si, o filme é bastante mellor, probablemente porque a señora Satrapi tivo que traballar cun equipo e someter a idea orixinal a unha reelaboración que non podía senón mellorar algo que pedía a gritos ser mellorado.

Ou así.


Por certo, na nosa biblioteca temos tamén un album no tan extenso e que leva por título "Pollo con ciruelas". Ao parecer había intención de convertila tamén en película, mais non sabemos en que quedou a cousa...

PS: Había ou hai o proxecto dunha nova edición de "Persépolis" agora en galego. É dicir, "Persépole". Pinchando aquí teremos información sobre iso.

09/01/11

Programa ARCE: crónica del viaje a Sevilla

En las siguientes líneas me dispongo a narrar los sucesos y sensaciones más destacadas de los tres días que algunos alumnos de 4° ESO del I.E.S Afonso X o Sabio pasamos en una ciudad tan hermosa como inolvidable. Una gran ciudad que se muestra a sus turistas tan lúdica como didáctica. Un bonito viaje a Sevilla los días 24, 25 y 26 de Noviembre de 2010.

El primer día, después de un cómodo viaje en avión desde el aeropuerto de Alvedro, llegamos a la metrópolis andaluza sobre el mediodía. Fuimos cordialmente recibidos por algunas profesoras del I.E.S Siglo XXI que nos llevaron amablemente al hotel en sus propios vehículos.

Después de descansar un poco y dejar el equipaje en el hotel Acor Monteolivos decidimos transitar las zonas urbanas cercanas a nuestro lugar de alojamiento. Durante ese tiempo pudimos observar enormes centros comerciales de la zona y la impactante y moderna plaza de Nervión, justo delante del estadio Ramón Sánchez Pizjuán, donde pudimos ver el trofeo Antonio Puerta que enfrentaba al Sevilla contra el Granada F.C por una causa solidaria. El partido fue espectacular y pudimos ver a las estrellas sevillistas muy de cerca. Mientras que algunos alumnos fuimos al estadio, las profesoras y otros compañeros optaron por visitar el centro de Sevilla. Con los citados acontecimientos concluyó nuestro primer día en la ciudad.

Durante la mañana del segundo día, nos desplazamos al I.E.S Siglo XXI para realizar nuestro recital de poemas escritos por mujeres. Fuimos recibidos con entusiasmo por todos los alumnos del centro, hicimos un recorrido por sus distintas instalaciones y recitamos los poemas en la biblioteca, una interesante puesta en común literaria.

Más tarde, tuvimos la oportunidad de pasear por el barrio de Torreblanca y acabamos en su espectacular centro cívico para participar en una exposición sobre el escritor Antonio Machado y posteriormente ver un documental sobre la historia del propio barrio. También comimos agradablemente mediante un catering ofrecido por una escuela taller.



Por la tarde, la organización nos preparó un interesante y didáctico itinerario botánico por el Parque Ma Luisa en el que fuimos guiados por las profesoras andaluzas y donde pudimos aprender de curiosas especies. Dentro del parque vimos los pabellones de la Exposición Íbero-Americana y la preciosa Plaza de España, en mi opinión, lo más bonito y peculiar de toda Sevilla. Con una cena en la que degustamos la apetitosa gastronomía andaluza, concluyó nuestro segundo día en la ciudad.

El tercer y último día en Sevilla comenzó con un increíble paseo artístico-literario por la ciudad. Tuvimos la oportunidad de visitar, aprender y fotografiar elementos simbólicos, característicos y célebres de la provincia. Visitamos la Real Fábrica de Tabacos, la Catedral, la Giralda, el Palacio Arzobispal, el Ayuntamiento, célebres iglesias, la casa de Juan Ramón Jiménez, Los Reales Alcázares, el Palacio de Dueñas y muchos otros enclaves característicos. También visitamos el centro histórico de la ciudad e hicimos una breve parada para degustar unos ricos churros andaluces con chocolate caliente.

Después del recorrido, comimos en la Alameda de Hércules y, como última actividad de despedida, tuvimos un paseo en barco por el río Guadalquivir, desde donde observábamos la magnífica Torre del Oro, la Plaza de Toros y el barrio de Triana, que visitamos cuando ya anochecía.


Al día siguiente pusimos fin al productivo viaje y cogimos el avión de vuelta a La Coruña.

La conclusión que sacamos de este viaje es la de una muy grata experiencia en la que alumnos de diferentes comunidades autónomas nos relacionamos y aprendimos unos de la cultura y costumbres de los otros. Una productiva e inmejorable iniciativa en la que ha trabajado mucha gente y cuyos resultados son extraordinarios. Es preciso decir también la hermosa imagen de Sevilla y de su gente que nos llevamos a Galicia en el recuerdo y solo decir que esperamos a madrileños y andaluces con los brazos abiertos próximamente.
Iván Tomé. 4º ESO B